INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY
International Journal of Science and Technology is a weekly international peer-reviewed multidisciplinary journal. An international interdisciplinary journal publishes articles on various disciplines. We invite authors to submit original research papers to the current issue of our journal. The journal is indexed in authoritative international databases. Working with a team of editors and reviewers around the world to maintain the quality of published articles.
АНАЛИЗ СОВРЕМЕННЫХ МЕТОДОВ ДИАГНОСТИКИ СИНХРОННЫХ ДВИГАТЕЛЕЙ
В данной статье проанализированы современные методы диагностики, направленные на оценку технического состояния синхронных двигателей и раннее выявление неисправностей. Рассмотрены конструктивные и электромагнитные свойства синхронных двигателей, характерные для них основные виды электрических, магнитных и механических неисправностей. Методы диагностики систематически проанализированы с точки зрения классических электрических и вибрационных методов, а также современных подходов, основанных на магнитных параметрах. В частности, освещены возможности, преимущества и ограничения бесконтактных методов диагностики, основанных на измерении внешнего магнитного поля. В результате проведенного анализа обосновано, что методы диагностики на основе внешнего магнитного поля являются перспективным направлением в онлайн-мониторинге синхронных двигателей, выявлении дефектов на ранней стадии и обеспечении надежной эксплуатации.
Синхронный двигатель, методы диагностики, мониторинг технического состояния, электрические машины, магнитная диагностика, внешнее магнитное поле, вибродиагностика, спектральный анализ тока, обнаружение дефектов, бесконтактное измерение.
Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
1946-1991-YILLARDA MAKTABGACHA TA’LIM TIZIMI HOLATI
Mazkur maqolada 1946-1991-yillarda maktabgacha ta’lim tizimining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda urushdan keyingi davrda bolalar bog‘chalari tarmog‘ining kengayishi, davlat siyosatining ta’siri hamda ta’lim-tarbiya jarayonining mazmuni yoritiladi. Shuningdek, mazkur davrda maktabgacha ta’lim muassasalarining moddiy-texnik bazasi, pedagog kadrlar tayyorlash masalalari va tizimdagi muammolar ilmiy jihatdan ko‘rib chiqiladi.
maktabgacha ta’lim, bolalar bog‘chasi, sovet davri, ta’lim tizimi, tarbiya, pedagog kadrlar, davlat siyosati, rivojlanish bosqichlari.
ADABIY GERMENEVTIKA ASOSIDA ABDULLA ORIPOV SHE’RIYATINI O‘RGANISHNING METODIK IMKONIYATLARI (5-sinf adabiyot darslari misolida)
Ushbu maqolada Abdulla Oripov she’rlarini maktab adabiyot darslarida o‘qitishda adabiy germenevtika (matnni tushunish va talqin qilish sa’nati) usulidan foydalanish masalalari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda shoirning "Tilla baliqcha" va "Burgut" she’rlari misolida o‘quvchilarning mustaqil fikrlashi va matn ostidagi yashirin ma’nolarni anglash qobiliyatini qanday rivojlantirish mumkinligi tahlil qilingan. Germenevtik yondashuv o‘quvchilarni tayyor xulosalardan voz kechib, matnga ijodiy yondashishga o‘rgatishi asoslab berilgan.
germenevtika, talqin, Abdulla Oripov, subtekst,
INTERAKTIV O‘YINLAR TASNIFI: QIYOSIY-TIPOLOGIK TAHLIL
Ushbu tezisda zamonaviy pedagogik texnologiyalar kontekstida interaktiv o‘yinlarning didaktik imkoniyatlari, ularning ingliz tilini o‘qitish jarayonidagi ta’sirchanligi va samaradorligi tizimli tahlil qilinadi. Ushbu ilmiy izlanishda interaktiv o‘yinlarning tasnifi qiyosiy-tipologik tahlil asosida amalga oshirilib, ularning strukturaviy-modeli, metodologik yondashuvlari, kommunikativ interaktsiya dinamikasi va pedagogik adaptivlik darajasi chuqur tahlil etiladi. Tezisda ta’lim jarayonida o‘yin asosidagi o‘qitish (game-based learning) va gamifikatsiya elementlarining integratsiyasi, til o‘rganish samaradorligini oshirishdagi ijtimoiy-psixologik va linguodidaktik mexanizmlari asoslab beriladi.
interaktiv o‘yinlar, zamonaviy pedagogik texnologiyalar, ingliz tilini o‘qitish, didaktik imkoniyatlar, gamifikatsiya, o‘yin asosida o‘qitish, kommunikativ yondashuv, pedagogik samaradorlik, lingvodidaktika, ta’lim jarayoni.
MEDIA MAKONIDA SUN’IY INTELLEKTNING KONTENT ISHLAB CHIQARISH JARAYONIGA TRANSFORMATSION TA’SIRI: ETIK MUAMMOLAR VA ISHONCH INQIROZI
Mazkur tezisda media makonida sun’iy intellekt texnologiyalarining jadal rivojlanishi natijasida kontent ishlab chiqarish jarayonida yuzaga kelayotgan tub o‘zgarishlar kompleks tarzda tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor kontentning epistemologik ishonchliligi, dezinformatsiya oqimining kuchayishi, algoritmik tarafkashlik, shuningdek inson kreativligining transformatsiyasiga qaratiladi. Tadqiqotda zamonaviy statistik ko‘rsatkichlar va nazariy yondashuvlar asosida sun’iy intellektning media muhitga ta’siri chuqur yoritilib, etik muammolarning tizimli xususiyati ochib beriladi.
CALATHEA TURKUMINING AYRIM BIOLOGIK XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada Calathea turkumiga mansub turlar, ularning biologik xususiyatlari va ekologik ahamiyati o'rganiladi. Calathea o'simliklari, asosan, tropik va subtropik hududlarda tarqalgan bo'lib, ularning 200 ga yaqin turlari mavjud. Ushbu maqolada, Calathea o'simliklarining o'sishi va parvarishi bo'yicha amaliy tavsiyalar keltirilgan. Xususan, bu o'simliklarning suvga, yorug'likka va tuproqqa bo'lgan talablari yoritib berilgan.
Kalateya, marantadoshlar, Calathea zebrina, Calathea ornata.
SOVET DAVRIDA YOSHLAR JAMOAT TASHKILOTLARI FAOLIYATI TARIXI
Ushbu maqolada Sovet davrida faoliyat yuritgan yoshlar jamoat tashkilotlarining shakllanishi va rivojlanish jarayonlari tahlil qilinadi. Xususan, yoshlar siyosatini amalga oshirishda muhim o‘rin tutgan Komsomol va boshqa tashkilotlarning faoliyati, ularning jamiyatdagi roli hamda yosh avlodni mafkuraviy jihatdan tarbiyalashdagi ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, mazkur tashkilotlarning ijtimoiy-siyosiy hayotdagi o‘rni tarixiy manbalar asosida o‘rganilib, ularning faoliyatiga baho berilgan.
Sovet davri, yoshlar tashkilotlari, Komsomol, yoshlar siyosati, jamoat tashkilotlari, mafkuraviy tarbiya, tarix
2,5-DIMERKAPTO-1,3,4-TIADIAZOLNI GIDRAZINLI KOMPLEKSINI BIOLOGIK FAOLLIGINI IN SILICO USULLAR YORDAMIDA BAHOLASH
Ushbu ishda 2,2’-((1,3,4-tiadiazol-2,5- diyil)bis(sulfandiyil)) di(atsetogidrazid) birikmasining biologik faolligi kompyuter modellashtirish usullari yordamida o‘rganildi. PASS Online natijalari moddaning serebral antiishemik va sitoprotektor xususiyatlarini ko‘rsatdi. Molekulyar dokking tahlillari PTP1B oqsili bilan yuqori bog‘lanish energiyasini (-7.7 kkal/mol) aniqladi, bu esa birikmaning diabetga qarshi potentsialini tasdiqlaydi.
1,3,4-tiadiazol, molekulyar dokking, PASS Online, PTP1B, in silico, biologik faollik.
QUYI AMUDARYO HUDUDI SUDRALIB YURUVCHILAR (REPTILIA) FAUNASINING ZAMONAVIY HOLATI VA EKOLOGIK STRUKTURASI
Ushbu ilmiy maqolada Quyi Amudaryo mintaqasining o‘ziga xos arid ekotizimlarida tarqalgan sudralib yuruvchilarning tur tarkibi, biotoplar bo‘yicha taqsimlanishi va populyatsiya dinamikasi tahlil qilingan. Tadqiqot davomida hududdagi dominant oilalar (Gekkonidae, Agamidae, Colubridae) va ularning antropogen hamda tabiiy omillar ta’sirida o‘zgarishi o‘rganildi. Maqolada, shuningdek, noyob turlarni muhofaza qilishning ilmiy asoslari keltirilgan.
Quyi Amudaryo, gerpetofauna, bioekologiya, Rossikov gekkonchasi, O‘rta Osiyo toshbaqasi, dominantlik, biotop, taksonomiya, monitoring.
maqolada ilm-fan homiysi, buyuk qomisiy olim, shoh va sarkarda Mirzo Ulug‘bekning Movaraunnahr, xususan, Samarqanddagi ilmiy muhit, ta’lim sohasining rivojlanishidagi o‘rni, o‘rta asrlar ilm-fani rivojida Ulug‘bek madrasasi va Ulug‘bek rasadxonasining muhim ahamiyati haqida mulohazalar yuritiladi.
Mirzo Ulug‘bek, fan va ta’lim, rasadxona, madrasa, tolibi ilm, Xondamir, Mirxond, “Ravzatu-s-safo”.
FRANSUZ VA INGLIZ TILLARIDAGI EMOTSIONAL FE’LLARNING O’XSHASH VA FARQLI JIHATLARI
Mazkur maqolada emotsiya haqida umumiy ma’lumot,til va emotsiya o’rtasidagi bog’liqliklar tahlil qilinadi. Fransuz va ingliz tilidagi emotsional fe’llarning o’xshashlik va farqli jihatlari ko’rib chiqiladi.Tilshunoslikda emotsional fe’llarning tur va guruhlari to’g’risida emotsional fe’llarning inson shaxsiyatiga ta’siri va badiiy adabiyotda emotsional fe’llarning qo’llanish o’rni, emotsiyani shaxsning atrofidagi voqea hodisalarga bo’lgan munosabati haqida so’z yuritiladi.
emotsiya,til va emotsiya,emotsional fe’llar,emotsional holat,ruhiy holat,ichki hissiyot,bo’yoqdorlik
THE EFFECTIVENESS OF GRAMMAR-BASED VERSUS COMMUNICATIVE LANGUAGE TEACHING
This paper explores the effectiveness of grammar-based teaching (GBT) and communicative language teaching (CLT) in second language acquisition. Grammar-based teaching focuses on explicit grammar instruction and structured practice, while communicative language teaching emphasizes interaction and real-life communication to develop language skills. A comparative analysis of existing studies reveals that GBT aids in building a solid grammatical foundation and accuracy, particularly in controlled environments. However, CLT is more effective in fostering fluency, pragmatic competence, and learner engagement through meaningful language use. The research concludes that a balanced approach, integrating elements from both methods, may offer the most effective pathway for language learners, depending on their specific learning goals and contexts.
language grammar, foreign language, communicative learning, GBT, CLT, pragmatic competence
ENERGETIKA MUHANDISLIGI TALABALARIDA LEKSIK KOMPETENSIYANI INTERFAOL MASHQLAR ASOSIDA RIVOJLANTIRISH
Maqolada energetika muhandisligi yo‘nalishi talabalarida ingliz tilining texnik leksik kompetensiyasini interfaol mashqlar asosida rivojlantirish masalasi yoritilgan. Tadqiqotda leksik kompetensiyaning tarkibiy qismlari va uni rivojlantirish bosqichlari belgilangan. Eksperimental guruhda interfaol mashqlar (rolli o‘yinlar, loyihalar, kollaborativ topshiriqlar) va innovatsion platformalar (Kahoot, Quizlet) asosida o‘qitish tashkil etilgan. Tajriba yakunida eksperimental guruhda leksik bilim 22,4% ga, leksik kompetensiya 23,6% ga oshgani statistik jihatdan isbotlangan (p<0,001).
leksik kompetensiya, interfaol mashqlar, energetika muhandisligi, texnik terminologiya, innovatsion platformalar.
BOSHLANG‘ICH TA’LIMDA KITOBXONLIK MADANIYATINI SHAKLLANTIRISH
Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayonida o‘quvchilarda kitobxonlik madaniyatini shakllantirishning pedagogik ahamiyati, samarali metod va vositalari yoritilgan. Shuningdek, kitob o‘qishga qiziqishni oshirish, mutolaa ko‘nikmalarini rivojlantirish hamda oila va maktab hamkorligining o‘rni tahlil qilingan. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida mustaqil fikrlash, nutq boyligi va ma’naviy dunyoqarashni rivojlantirishda kitobxonlikning ahamiyati ochib berilgan.
boshlang‘ich ta’lim, kitobxonlik madaniyati, mutolaa, o‘quvchi, kitobga qiziqish, ma’naviy tarbiya, nutq rivoji, mustaqil fikrlash, oila hamkorligi, ta’lim samaradorligi.
XX ASRNING 20-30 YILLARIDA TURKISTONDA MADANIY HAYOTIGA DOIR
Mazkur maqolada XX asrning 20–30-yillarida Turkistonda madaniy hayotning rivojlanish jarayonlari tahlil qilinadi. Bu davrda maorif, adabiyot, san’at va matbuot sohalarida muhim o‘zgarishlar yuz berdi. Yangi sovet madaniy siyosati ta’sirida milliy madaniyat shakllanishi bilan birga, an’anaviy qadriyatlar ham muayyan darajada o‘zgarishga uchradi. Jadidchilik harakati, savodsizlikni tugatish kampaniyalari va teatr hamda adabiyotning rivoji davr madaniy hayotining muhim jihatlari sifatida yoritiladi.
Turkiston, madaniy hayot, XX asr, jadidchilik, maorif, adabiyot, san’at, sovet siyosati, matbuot, islohotlar.
TURKISTON JADIDLARINING O‘LKADA OLIB BORGAN MA’NAVIY ISLOHOTLARI
Maqolada O‘rta asrlarda shunday ulug‘ zotlarni yetishtirgan Turkiston kabi tabarruk zaminning so‘nggi asrlarda jaholat va hurofot oqibatida inqirozga yuz tutishi, bu yerda kuchli bo‘lgan o‘rta asrchilik va mustamlakachilik zulmlariga qarshi milliy ziyolilarning olib borgan islohotlari, o‘lkada yangi uyg‘onish, yangi ma’rifatni yuzaga keltirishdagi muhim roli haqida mulohazalar yuritiladi.
Turkiston, jadidchilik, islohotlar, gazeta va jurnallar, yangi usuldagi maktablar, A.Avloniy, Behbudiy.
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI VA SHANXAY HAMKORLIK TASHKILOTI O’RTASIDAGI ALOQALAR.
Ushbu maqolada O’zbekiston Respublikasi va SHHT o’rtasidagi aloqalar,O”zbekistonning SHHT ga a’zo bo’lishi,diplomatik aloqalar, qolaversa Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev davrida hamkorlikning yangi bosqichi,Samarqand sammiti va undan kutilgan natijalar haqida ma’lumot beriladi.
,,Shanxay beshligi’’, Islom Karimov, Shanxay Hamkorlik Tashkiloti , Mintaqaviy Xavfsizlik,Shavkat Mirziyoyev ,Samarqand sammiti.
МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ ИЗМЕНЕНИЯ ЛИМФАТИЧЕСКОГО РУСЛА СТЕНКИ ТОНКОЙ КИШКИ ПОСЛЕ РЕЗЕКЦИИ ЖЕЛУДКА
В статье представлены результаты экспериментального исследования морфологических изменений лимфатического русла стенки тонкой кишки после различных способов резекции 2/3 желудка. Объектом исследования явились 72 собаки, наблюдение проводилось на 3, 7, 15, 30, 45, 60, 90, 180 и 360-е сутки после операции. Установлено, что в ранние сроки после вмешательства происходит расширение лимфатических капилляров и сосудов, увеличение количества анастомозов, формирование боковых выростов и лакун, что отражает усиление дренажной и компенсаторно-приспособительной функции лимфатической системы. В более поздние сроки выраженность изменений уменьшается, однако скорость и полнота восстановления зависят от способа резекции желудка. Наиболее благоприятная адаптация наблюдалась после операций по Бильрот-I и ее модификаций.
лимфатическое русло, тонкая кишка, желудок, резекция, морфология, адаптация, компенсация.
BUG’DOY (TRITICUM AESTIVUM) O‘SIMLIGINI KASALLANTIRUVCHI FITOPOTOGEN VIRUSLAR
Bug‘doy (Triticum aestivum) dunyoda eng muhim don ekinlaridan biri bo‘lib, iqlim o‘zgarishi va fitopatogenlarning ko‘payishi hosildorlikni kamaytiradi. Kasallik va zararkunandalar bug‘doy hosilining 25–30% gacha yo‘qotilishiga sabab bo‘ladi. Virusli kasalliklar eng xavfli omillardan bo‘lib, bug‘doyga shira, urug‘, chang, zamburug‘ va hasharotlar orqali yuqadi. Hozirda 66 dan ortiq virus aniqlangan.
LINGUISTIC AND CULTURAL CHALLENGES IN TRANSLATING TIMURID-ERA REALIA INTO ENGLISH
Ushbu ilmiy maqola Temuriylar davri (XIV–XV asrlar)ga oid madaniy-tarixiy atamalar (realliklar)ning leksik-semantik xususiyatlarini kompleks tahlil qilishga bag‘ishlangan. Mazkur lingvistik birliklar o‘sha davrning o‘ziga xos ijtimoiy-siyosiy, harbiy va me’moriy muhitini aks ettiruvchi muhim ko‘rsatkichlardir. Tadqiqotda mazkur atamalarni ingliz tiliga tarjima qilishdagi qiyinchiliklar, xususan, tarixiy haqiqiylik (autentiklik)ni saqlab qolish va kitobxon tushunishini ta’minlash o‘rtasidagi nomutanosibliklar tahlil qilinadi. Muallif qiyosiy tahlil yordamida kalka, transkripsiya, tavsifiy tarjima va madaniy adaptatsiya kabi strategiyalarning samaradorligini baholaydi hamda Temuriylar davri terminologiyasini tarjima qilishda eng maqbul metodlarni taklif etadi. Natijalar tarjimashunoslik nazariyasini boyitib, tarixiy matnlardagi madaniy birliklar bilan ishlash bo‘yicha metodologik asos yaratadi.
Temuriylar davri, tarixiy realliklar, tarjima strategiyalari, madaniy tafovutlar, leksik-semantik tahlil, madaniyatlararo kommunikatsiya.
AMIR TEMUR DIPLOMATIYASI VA GEOSIYOSIY QARASHLARI QISQACHA TAHLILI
Ushbu maqolada Amir Temurning diplomatik faoliyati va geosiyosiy qarashlari qisqacha tahlil qilinadi. Unda Sohibqironning harbiy qudratni diplomatiya bilan uyg‘unlashtirgani, Sharq va G‘arb davlatlari bilan keng ko‘lamli elchilik aloqalarini yo‘lga qo‘ygani hamda xalqaro siyosiy maydondagi nufuzini mustahkamlagani yoritiladi. Shuningdek, Temur davrida shakllangan davlatlararo munosabatlar, elchilar almashinuvi va savdo aloqalarining rivojlanishi asosida uning geosiyosiy tafakkuri tahlil qilinadi. Maqolada Amir Temur merosining keyingi tarixiy davrlarda ham ahamiyatini saqlab qolganligi va uning diplomatik yondashuvlari bugungi xalqaro munosabatlar tizimini o‘rganishda muhim tarixiy manba sifatida qaralishi ta’kidlanadi.
Amir Temur, diplomatiya, geosiyosat, Temuriylar davri, elchilik munosabatlari, xalqaro aloqalar, Sharq va G‘arb, strategiya, davlat boshqaruvi, tarixiy meros.
YANGI OʻZBEKISTONDA FUQAROLIK JAMIYATI VA DEMOKRATIK ISLOHOTLARNING CHUQURLASHTIRILISHI
Ushbu maqolada Yangi Oʻzbekistondagi demokratik islohotlar jarayonida fuqarolik jamiyati institutlarining tutgan oʻrni va davlat boshqaruvidagi ishtiroki tahlil qilinadi. "Inson qadri uchun" tamoyili doirasida amalga oshirilayotgan oʻzgarishlar, xususan, jamoatchilik nazoratini kuchaytirish va nodavlat notijorat tashkilotlarining ijtimoiy faolligini oshirish masalalari yoritilgan. Shuningdek, davlat va jamiyat oʻrtasidagi ijtimoiy sheriklik mexanizmlari tadqiq etiladi.
Yangi Oʻzbekiston, demokratik islohotlar, fuqarolik jamiyati, inson qadri, jamoatchilik nazorati, ijtimoiy sheriklik, nodavlat notijorat tashkilotlari.
ILK O‘RTA ASRLARDA SUG‘D TAQVIMI VA VAQT HISOBI TIZIMINING SHAKLLANISHI
Sug’diyona va sug’diylar O’rta Osiyo tarixidagi eng muhim va ta’sirli madaniyatlardan biri hisoblanadi. Ko’p asrlar davomida butun Osiyoda o’z faoliyatini olib borgan bu xalq nafaqat siyosiy va iqtisodiy jihatdan, balki madaniy va ilmiy jihatdan ham butun mintaqa uchun muhim ahamiyat kasb etgan. Sug’diylar savdo, san’at, din va fan sohalarida yetakchi o’rinni egallagan, ularning taqvim tizimi esa bu rivojlanishning asosiy omillaridan biri bo’lgan. Taqvim tizimi dehqonchilik, chorvachilik, savdo va diniy hayotning barcha jabhalarida muhim rol o’ynagan, shuning uchun uning tadqiqi zamonaviy tarixshunoslik uchun dolzarb hisoblanadi.
taqvim; Mug’ tog’i arxivi; “Osor ul Boqiya”; “rwc”; “zmnh”; “γʾm”, Fravardigon va Navruz bayramlari.
1927-YILDA O‘ZBEKISTONDA “HUJUM” HARAKATINING BOSHLANISHI VA UNI AMALGA OSHIRISH MEXANIZMLARI
Ushbu maqolada XX asrning 20-yillari ikkinchi yarmida O‘zbekistonda xotin-qizlar masalasida olib borilgan eng ziddiyatli ijtimoiy-siyosiy kampaniya – “Hujum” harakatining amaliy boshlanish jarayoni va ijro mexanizmlari tahlil qilingan. Tadqiqotda sovet hokimiyati tomonidan an’anaviy jamiyatni transformatsiya qilish maqsadida qo‘llanilgan siyosiy-partiyaviy, mafkuraviy, ma’muriy-huquqiy va ijtimoiy bosim mexanizmlarining o‘zaro uyg‘unligi ochib berilgan. Shuningdek, 1927-yil 8-mart sanasining tarixiy ahamiyati, shahar va qishloq hududlaridagi o‘zgarishlar hamda kampaniyaning ilk ijtimoiy fojialari yoritilgan.
Hujum harakati, xotin-qizlar masalasi, sovet modernizatsiyasi, paranji va chachvon, siyosiy mexanizmlar, an’anaviy jamiyat, ijtimoiy transformatsiya.
SOVET DAVRIDA ‘HUJUM’ HARAKATI: AYOLLAR OZODLIGI SIYOSATINING IJTIMOIY-TARIXIY TAHLILI
Ushbu maqolada oʻtgan asrning 20-30 yillarida SSSR da amalga oshirilgan,,Hujum harakati "va u orqali koʻzlangan maqsad,xotin -qizlar ozodlikka chiqarilishi uning salbiy taʼsirlari haqida maʼlumot beriladi.
Hujum harakati’’ , Sho’ro hukumati,jadid bobolar, Chingiz Aytmatov, ayollar ozodligi,jensovet , 1927-yil 8-mart ,artellar,pravda vostok
BIOLOGIYA FANLARINI O‘QITISHDA INTERFAOL METODLARDAN FOYDALANISH
Ushbu maqolada biologiya fanini o‘qitish jarayonida interfaol metodlardan foydalanishning ahamiyati, samaradorligi va o‘quvchilarning bilim darajasini oshirishdagi roli tahlil qilinadi. Zamonaviy ta’lim jarayonida o‘quvchilarni faollikka undaydigan, mustaqil fikrlashini rivojlantiradigan pedagogik metodlar muhim hisoblanadi. Tadqiqot davomida biologiya darslarida qo‘llaniladigan “Aqliy hujum”, “Klaster”, “Insert”, “Baliq skeleti”, “Munozara” kabi interfaol metodlarning o‘quv jarayoniga ta’siri o‘rganildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, interfaol metodlardan foydalanish o‘quvchilarning darsga qiziqishini oshiradi, bilimlarni mustahkamlashga yordam beradi hamda mustaqil fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantiradi.
biologiya ta’limi, interfaol metodlar, ta’lim samaradorligi, innovatsion pedagogika, o‘quv faoliyati, ta’lim texnologiyalari.
АНАЛИЗ ОБРАЗОВ ПРОИЗВЕДЕНИЯ Т.ТОЛСТОЙ «КЫСЬ»
В статье рассматриваются особенности антиутопического жанра в романе Кысь. Анализируется художественный мир произведения, сочетающий черты постмодернистской антиутопии, научной фантастики и элементов русского фольклора. Особое внимание уделяется системе персонажей и образу главного героя Бенедикта, в котором соединяются человеческое и животное начала. Исследуется символическое значение книги как утраченной духовной культуры и средства поиска внутренней гармонии в постапокалиптическом обществе. Делается вывод о том, что роман раскрывает проблему деградации духовности и утверждает идею нравственной ответственности человека в условиях разрушенного мира.
антиутопия, постмодернизм, система персонажей, духовность, символ книги, постапокалиптическое общество, образ героя, Бенедикт, Татьяна Толстая, Кысь.
ЭВОЛЮЦИЯ АРХЕТИПА ГЕРОЯ: ОТ МИФОЛОГИЧЕСКОГО К ПОСТМОДЕРНИСТКОМУ НА ПРИМЕРЕ РОМАНА В. ПЕЛЕВИНА «СВЯЩЕННАЯ КНИГА ОБОРОТНЯ»
В статье рассматривается эволюция архетипа героя: от мифологического к постмодернисткой фигуре в литературе на материале произведения русского постмодерниста В. Пелевина «Священная книга оборотня». Автор исследования опирается на мифокритический и сравнительно-типологический методы. В. Пелевин в своем тексте переосмысливает классический архетип героя: персонаж существует в пространстве симулякров, а миф используется как игровой и пародийный код. Путём использования сопоставительного анализа была прослежена динамика кризиса классического архетипа героя и выявлены национально-специфические особенности его творческая интерпретация в русской литературе.
архетип, коллективное бессознательное, анима, анимус, персона, тень, мономиф, постмодернизм, праобраз.
ИССЛЕДОВАНИЕ И УСТАНОВКА ОПТИМАЛЬНОГО ПАРАМЕТРОВ ПРИ ВЫЩЕЛАЧИВАНИЕ СВИНЦОВО-ВИСМУТОВОГО ШЛАМА С ХЛОРИСТОМ НАТРИЯМ
в статье исследована возможность переработки свинцово-висмутовых шламов, образующихся в процессе очистки газов медеплавильного производства. Рассмотрены существующие методы переработки свинецсодержащих техногенных отходов и предложена гидрометаллургическая технология их переработки методом хлоридного выщелачивания. Процесс основан на растворении соединений свинца в растворе хлорида натрия в присутствии избыточного хлора при повышенной температуре. В ходе лабораторных исследований изучено влияние концентрации хлорида натрия и температуры на степень извлечения металлов. Установлено, что при оптимальных условиях выщелачивания достигается эффективное разделение свинца и благородных металлов. Извлечение золота и серебра в твердый остаток (кек) составляет 98,9 % и 93,5 % соответственно, а извлечение свинца в раствор достигает 83 %. Предложенная технология позволяет повысить эффективность переработки техногенных отходов медеплавильного производства и обеспечить более рациональное использование минеральных ресурсов.
свинцово-висмутовый шлам, хлоридное выщелачивание, хлорид натрия, свинец, золото, серебро, техногенные отходы, извлечение металлов, медеплавильное производство.
“WAYS OF DEVELOPING SCHOOL LEARNERS ENGLISH LANGUAGE COMPETENCIES THROUGH SMART TECHNOLOGIES (ON THE EXAMPLE OF SECONDARY SCHOOLS OF CHIMBAY REGION)”
The integration of Smart technologies into the educational process has become an essential factor in improving the quality of English language teaching in secondary schools. This study examines effective ways of developing school learners’ English language competencies through the use of Smart technologies, focusing on the experience of secondary schools in the Chimbay region. The paper analyzes the role of digital tools, interactive platforms, and Smart devices in enhancing learners’ communicative, linguistic, and digital competencies. Practical examples demonstrate how Smart technologies increase learners’ motivation, autonomy, and engagement in English lessons. The results indicate that the systematic use of Smart technologies contributes to improved learning outcomes and more student-centered instruction.
English language competencies, Smart technologies, secondary education, digital learning, communicative competence